Xersonda sükut necə qarşılanıb?
Xerson sakini 42 yaşlı Olqa telefonla danışarkən atəşkəsin elan edilməsindən sonra şəhərdə tam sükutun hökm sürdüyünü bildirib. Sakinlər üçün bu, illərdir gözlənilən və sevinclə qarşılanan bir hadisədir. Sosial şəbəkələrdə paylaşılan görüntülərdə insanların dron torları ilə örtülmüş küçələrdə gəzdikləri və meydanlarda toplandıqları görünür. Bu, adi gündəlik həyat kimi görünsə də, region sakinləri üçün ən böyük arzuya çevrilib.
Ukraynanın insan hüquqları ombudsmanı Dmitro Lubinets şəhərin sanki yenidən canlandığını qeyd edib. İnsanlar payız günündən həzz almaq üçün küçələrə çıxırlar. Lakin bu sükutun arxasında hər zaman bir göz göydə, bir qulaq isə yaxınlaşan təhlükədə olur. Dima adlı bir sakin qeyd edib ki, əvvəlki atəşkəslərin əksinə olaraq, bu dəfə atəşlərin dayanması insanlarda inanılmazlıq yaradıb.
Gündəlik həyatın dəyişən ritmi
Atəşkəs dövründə şəhərin ritmi kəskin şəkildə dəyişib. Mağazalar dolub, kafelərdə insan izdihamı yaranıb, hətta kiçik tıxaclar belə müşahidə olunub. Yulia adlı bir qadın supermarketə getmək səfərinin ilk dəfə qorxu və tərləmə olmadan, sakit şəkildə tamamlandığını vurğulayaraq, yaşadığı şoku ifadə edib.
Atəşkəsin arxasındakı hərbi risklər nələrdir?
Müvəqqəti atəşkəs Rusiya qüvvələrinin hərbi mövqelərini gücləndirməsinə şərait yaradır. AB-nin vasitəçiliyi ilə əldə edilən bu sükut, əsasən Oleşki şəhərinin təxliyəsi üçün nəzərdə tutulub. Lakin yerli hökumət mənbələri bu fasilənin hərbi məqsədlər üçün istifadə edildiyini bildirir. Anonim mənbə BBC-yə açıqlayıb ki, düşmən bu vaxtı silah, sursat və dron tədarükü üçün istifadə edir.
Ukraynanın İşğal Altındakı Əraziləri Araşdırma Mərkəzinin direktoru Petro Andriuşçenko Radensk ətrafında hərbi artım müşahidə edildiyini bildirib. Bu artım Oleşki yaxınlığında baş verir və atəşkəsin bitməsi ilə vəziyyətin daha ağır ola biləcəyi xəbərçiləri tərəfindən yayılır. Ekspertlərə görə, Rusiya bölmələrini gücləndirmək üçün bu vaxtdan istifadə edir.
Hərbi artımın potensial təsiri
Atəşkəs bitdikdən sonra hücumların daha intensiv olması gözlənilir. Rusiya qüvvələrinin bu müddəti uzunmüddətli əməliyyatlara hazırlaşmaq üçün istifadə etməsi ehtimalı yüksəkdir. Bu, Xerson sakini Dima tərəfindən də təsdiqlənir: o, atəşkəsdən sonra vəziyyətin daha xaotik ola biləcəyindən narahatdır.
"Qırmızı zona" və insan trajediləri
Atəşkəs dövründə bir çox sakinlər illərdir getməyə cəsarət etmədikləri "qırmızı zonaya" — dron və artilleriya hücumlarının ən çox olduğu ərazilərə qayıda biliblər. Bu ərazilərdə insanlar evlərindən əşyalarını götürməyə çalışırlar. Lakin qarşılaşdıqları mənzərə çox vaxt yanmış binadan və ya yağmalanmış evlərdən ibarət olur. Çexiya könüllüsü Denisa Bohackova bu dağıntıların miqyasının nefəs kəsici olduğunu vurğulayır.
Bu ərazilərə qayıtmaq təkcə maddi deyil, həm də emosional ağır yükdür. Məsələn, həyat yoldaşını iki il əvvəl dron hücumu nəticəsində itirən Anqela Dobrovolska, yoldaşının məzarına ziyarət üçün şəhərə qayıdıb. Bu, Xersonun son illərdə məşhurlaşdığı "insan safari" hücumlarının bir nəticəsidir.
Maddi və mənəvi itkilər
İnsanlar evlərinə qayıtdıqda bəzən boş qablar və ya tamamilə məhv olmuş divarlar görürlər. Bəziləri isə sadəcə xatirələri və ya qalıqları toplamaq üçün bu təhlükəli ərazilərə addım atırlar. Bu, müharibənin sivil əhali üzərindəki dərin izlərini bir daha göstərir.
Xerson əhalisinin dəyişən demografiyası
Xersonun əhalisi müharibənin əvvəlindən bəri kəskin şəkildə azalıb. Şəhərin əhalisi 250 mindən təxminən 65 min nəfərə düşüb. Bu, şəhərin sosial və iqtisadi strukturunda ciddi dəyişikliklərə səbəb olub. Sivil həyat heç vaxt tam dayanmasa da, o, hər zaman yer altında, bunkerlərdə və ya gizli məktəblərdə davam edib.
Könüllü Bohackova qeyd edir ki, Xersonun adi bir sivili bir çox əsgərdən daha çox müharibə təcrübəsi qazanmışdır. Qara işıqlar, dronlardan düşən mina partlayışları və şəhərin günorta saatlarında sükuta qərq olması gündəlik reallığa çevrilib. Atəşkəs bu reallığı müvəqqəti olaraq dəyişsə də, əhalinin böyük hissəsi hələ də qorxu içindədir.
Sivil həyatın dözümlülüyü
Məktəblər, teatrlar və xəstəxanalar yerin altına köçürülüb. Şəhər sakinləri hər gün ölüm təhlükəsi ilə üz-üzə qalsa da, həyatın davam etməsi üçün mübarizə aparırlar. Bu dözümlülük həm də şəhərin gələcək bərpasının əsasını təşkil edir.
FAQ: Xerson atəşkəsi haqqında tez-tez verilən suallar
Atəşkəs nə üçün əldə edilib?
Atəşkəs əsasən Dnepr çayının digər tərəfində yerləşən Oleşki şəhərindəki sivillərin təhlükəsiz təxliyəsinə imkan yaratmaq üçün AB-nin vasitəçiliyi ilə əldə edilib. Bu, humanitar əməliyyatın bir hissəsi kimi nəzərdə tutulub.
Atəşkəs nə vaxt bitir?
Mövcud razılaşmaya əsasən, müvəqqəti atəşkəs bazar günü bitməlidir. Sakinlər və ekspertlər bu tarixdən sonra hücumların yenidən və daha şiddətli başlamasından qorxurlar.
Rusiya bu sükutu necə istifadə edir?
Yerli mənbələr və ekspertlər bildirirlər ki, Rusiya qüvvələri bu sükutdan hərbi təchizat, silah və dronları gətirmək, həmçinin mövqelərini gücləndirmək üçün istifadə edir.
Xersonun əhalisi nə qədər azalıb?
Tammiqyaslı müdaxilənin başlamasından bəri Xersonun əhalisi 250 mindən təxminən 65 min nəfərə enib. Bu, şəhərin demografik strukturunda böyük bir azalmanı göstərir.
Qırmızı zona nədir?
Qırmızı zona, dron və artilleriya hücumlarının o qədər intensiv olduğu ərazilərdir ki, burada yaşamaq və ya mövcud olmaq demək olar ki, mütləq ölüm deməkdir. Sakinlər bura yalnız çox nadir hallarda qayıda bilirlər.
Key takeaways
- Atəşkəs AB-nin vasitəçiliyi ilə Oleşki şəhərinin təxliyəsi üçün əldə edilib.
- Rusiya qüvvələrinin bu sükutu hərbi artım üçün istifadə etdiyi iddia edilir.
- Xerson əhalisi müharibənin əvvəlindən bəri 74% azalıb.
- Müvəqqəti sülh dövründə şəhərdə sivil həyat müvəqqəti bərpa olunub.
Nəticə
Xerson üçün bu bir neçə günlük sükut, illərin yorğunluğunu bir anlıq unutmaq imkanı verib. Lakin bu sülh, gələcək daha böyük fırtınanın sakitliyi kimi görünür. Oleşki təxliyəsi tamamlandıqdan sonra atəşkəsin bitməsi ilə şəhərin yenidən ağır döyüş zonasına çevrilməsi gözlənilir. Sakinlər üçün sükut sevincli olsa da, hərbi artım xəbərləri və keçmiş təcrübələr gələcək günlərin qorxulu ola biləcəyini xatırladır. Şəhər hələ də həyat və ölüm arasında həssas bir tarazlıqdadır.
