რატომ არის ახალი შეთანხმება გადამწყვეტი 2030 წლისთვის?
ახალი ქმედების გეგმის მიღება გადამწყვეტია იმისათვის, რომ მსოფლიომ შეასრულოს 2022 წელს გაფორმებული ისტორიული შეთანხმების ვალდებულებები. გლობალური ბიომრავალფეროვნების ჩარჩო (Global Biodiversity Framework) მოითხოვდა, რომ 2030 წლისთვის დედამიწის ტერიტორიისა და ოკეანეების 30% დაცულ მდგომარეობაში გადაყვანილიყო. თუმცა, რეალობა საგანგაშოა: მეცნიერების თანახმად, მსოფლიო ამჟამად სადღესღეის მასობრივი გადაშენების მეექვსე ეტაპზეა, სადაც სახეობები ბუნებრივ ტემპზე 100-ჯერ სწრაფად ქრება.
მიუხედავად იმისა, რომ ქვეყნებმა უკვე დაცვის ქვეშ დააყენეს 623 მილიონი აკრი (252 მილიონი ჰექტარი) დაზიანებული მიწა — რაც გრენლანდიის ფართობს უტოლდება — პროცესი საკმარისად სწრაფი არ არის. შეხვედრის პრეზიდენტმა, ჰამბარძუმ მატევოსიანმა, აღნიშნა, რომ შეთანხმების მიღწევა მნიშვნელოვანი ნაბიჯია, თუმცა კურსის შესწორება აუცილებელი დარჩება.
ეკოსისტემების კოლაფსის საფრთხე
The Wildlife Trusts-ის აღმასრულებელი დირექტორი, კრეიგ ბენეტი, ხაზს უსვამს, რომ ეკოსისტემების გლობალური კოლაფსის საფრთხე რეალურია. მიუხედავად ამისა, არსებობს წარმატების მაგალითები, როგორიცაა სპილოების, ზღვის მწვანე კუების და ვეფხვების პოპულაციების აღდგენა, რაც აჩვენებს, რომ ბუნების რეაბილიტაცია შესაძლებელია.
როგორ ახდენს ფინანსური დეფიციტი გავლენას ბუნების დაცვაზე?
ფინანსური რესურსების ნაკლებობა არის მთავარი ბარიერი, რომელიც ხელს უშლის ბიომრავალფეროვნების დაცვის აქსელერაციას. 2022 წლის შეთანხმებით, ქვეყნებმა დაჰპირდნენ მსოფლიოს, რომ 2030 წლისთვის ბუნების აღდგენისთვის 30 მილიარდი დოლარი გამოიყოფოდა, ხოლო კერძო სექტორიდან 170 მილიარდი დოლარის მოზიდვა იგეგმებოდა. თუმცა, გაეროს მიხედვით, ბევრმა სახელმწიფომ საერთაშორისო დახმარებები თავდაცვის ბიუჯეტებსა და ენერგეტიკულ კრიზისებზე გადაამისამართა.
თუმცა, Եრევანის შეხვედრისას არსებობდა გარკვეული პროგრესი: მოზიდულ იქნა 1 მილიარდზე მეტი დოლარი, რომლის ნახევარიც ფილანთროპებმა, მათ შორის ლეონარდო დიკაპრიოს ორგანიზაციამ Re:wild, მოიწოდეს. მიუხედავად ამისა, სისტემური პრობლემა კვლავ რჩება.
სუბსიდიების პრობლემა და ორმაგი დანახარჯი
გარემოსდაცვითი განვითარების საერთაშორისო ინსტიტუტის მკვლევარი, ანა დუკროსი, აღნიშნავს, რომ ბევრი მთავრობა ახდენს "ორმაგ დანახარჯს". ერთის მხრივ, სახელმწიფოები ცდილობენ გაზარდონ ხარჯები ბუნების დასაცავად, მაგრამ მეორე მხრივ, აგრძელებენ იმ ინდუსტრიების სუბსიდირებას, რომლებიც გარემოს აზიანებენ, მაგალითად, მასშტაბური თევზჭერა ტრაულერებით. ამ სუბსიდიების შემცირება ერთ-ერთი მთავარი მიზანია.
რატომ არის რთული კერძო სექტორის ჩართვა Cali Fund-ის მეშვეობით?
Cali Fund არის სპეციალური ფონდი, რომელიც განკუთვნილია იმ კერძო კომპანიებისთვის, რომლებიც სარგებელს იღებენ გარემოს გენეტიკური მასალის გამოყენებით. დაფასებით, ეს ფონდი წლიურად 3,6 მილიარდ დოლარამდე შეიძლება მოიზიდოს, თუმცა შეხვედრის დასაწყისში მხოლოდ 10,000 დოლარი იყო შემოტანილი. პრობლემის მთავარი მიზეზი მისი ნებაყოფლობითი ხასიათია.
კრეიგ ბენეტის თქმით, ეს არ უნდა იყოს საკამათო საკითხი: კომპანიებმა, რომლებიც იყენებენ ბიომრავალფეროვნების მდიდარ ქვეყნებში არსებულ გენეტიკურ რესურსებს, უნდა უზრუნველყონ ამ თემების მხარდაჭერა. ნებაყოფლობითი მოდელი კი არ აძლევს სახელმწიფოებს საშუალებას, კომპანიებზე ზეწოლა მოახდინონ.
რა როლს თამაშობს პოლიტიკა სამეცნიერო ანგარიშებზე?
სამეცნიერო მონაცემების აღიარება, რომელიც ბუნების მდგომარეობას ეხება, პოლიტიკურმა დაპირისპირებამ შეაფერხა. სავდალო არაბეთისა და რუსეთის მსგავსმა ქვეყნებმა, გავრცელებული ინფორმაციით, ხელი შეუშალეს ამ პროცესს. საფრანგეთის ეკოლოგიური ტრანზიციის მინისტრმა, მონიკ ბარბუმ, აღნიშნა, რომ მეცნიერებაზე შეტევა შემაწუხებელი ფაქტორია.
ეს ტენდენცია არ არის იზოლირებული. მომავალ თვეში დაგეგმილი კლიმატის კონფერენცია (COP31) ასევე გადაირბენს მსგავს გამოწვევებს. პროფესორმა დევიდ ლიმ მანჩესტერის უნივერსიტეტიდან განაცხადა, რომ მეცნიერული ანგარიშების პოლიტიზაცია პირდაპირი შეტევაა კაცობრიობის ინტერესებზე, რადგან IPCC-ის (IPCC) გამოსავალი მხოლოდ ობიექტურ ცოდნას ეფუძნება.
FAQ: ხშირად დასმული კითხვები
რა არის ბუნების დასაცავი შეთანხმების მთავარი მიზანი?
მთავარი მიზანია ბიომრავალფეროვნების შემცირების შეჩერება და ეკოსისტემების აღდგენა. ქვეყნები ცდილობენ შეასრულონ 2022 წლის შეთანხმების მიზნები, რაც მოითხოვს დედამიწის ტერიტორიისა და ოკეანეების 30%-ის დაცვას 2030 წლისთვის.
რატომ არის ფინანსური მხარდაჭერა პრობლემური?
ფინანსური პრობლემა გამოწვეულია იმით, რომ ბევრი ქვეყანა საერთაშორისო დახმარებებს თავდაცვისა და ენერგეტიკული კრიზისების মোকლას გადაამისამართებს. ამის გამო, 2022 წლისთვის გატანილი ფინანსური ვალდებულებები ვერ სრულდება საჭირო ტემპით.
რა არის Cali Fund და რატომ არის ის მნიშვნელოვანი?
Cali Fund არის ფონდი, რომელიც კერძო კომპანიებისგან შემოტანილ თანხებს აგროვებს, რომლებიც გარემოს გენეტიკურ მასალას იყენებენ. მისი მიზანია ბიომრავალფეროვნების მდიდარი ქვეყნების თემების დაფინანსება, თუმცა მისი ნებაყოფლობითი ბუნება შეზღუდავს შემოსავლებს.
როგორ აზიანებს სახელმწიფო სუბსიდიები ბუნებას?
სახელმწიფოები ხშირად სუბსიდირებენ ისეთ ინდუსტრიებს, რომლებიც გარემოს აზიანებენ, მაგალითად, მასშტაბურ თევზჭერას. ეს ქმნის ეფექტს, როცა მთავრობა ერთდროულად ორი საქმით არის დაკავებული: ბუნების დაცვით და მისი დაზიანების პროცესის ხელშეწყობით.
რატომ ხდება მეცნიერული ანგარიშების პოლიტიზება?
პოლიტიკური ინტერესები ზოგ ქვეყანას სურს შეაფერხოს სამეცნიერო მონაცემების მიღება, რათა თავიდან აიცილონ მკაცრი გარემოსდაცვითი რეგულაციები. ეს არის პირდაპირი შეტევა ობიექტურ ცოდნაზე, რომელიც კაცობრიობის გადარჩენისთვისაა საჭირო.
Key takeaways
- ბუნების დასაცავი შეთანხმება 2030 წლისთვის ბიომრავალფეროვნების დაცვისთვის გადამწყვეტი გეგმაა.
- მსოფლიო ამჟამად სადღესღეის მასობრივი გადაშენების მეექვსე ეტაპზე იმყოფება.
- ფინანსური დეფიციტი და დახმარებების გადამისამართება ბარიერად რჩება.
- Cali Fund-ის ნებაყოფლობითობა ზღუდავს კერძო სექტორის ფინანსურ ჩართულობას.
- სამეცნიერო ანგარიშების პოლიტიზება საფრთხეს უქმნის გლობალურ კლიმატურ ძალისხმევას.
დასკვნა
Եრევანის მოლაპარაკებების შედეგად მიღწეული შეთანხმება არის ნაბიჯი კრიტიკული კურსის შესასწორებლად, თუმცა გზაზე ბევრი დაბრკოლება რჩება. მიუხედავად იმისა, რომ ფილანთროპური დაფინანსება და გარკვეული ეკოსისტემების აღდგენა იმედს იძლევა, ფინანსური რესურსების დეფიციტი და სუბსიდიების არასწორი მართვა პროცესს აფერხებს. თუ საერთაშორისო თანამშრომლობა არ გადაჭრის პოლიტიკურ დაფინანსების საკითხებს, 2030 წლის მიზნების მიღწევა რთული გახდება. ბუნების დაცვა მხოლოდ ეკოლოგიური კი არა, არამედ ეკონომიკური გადარჩენის საკითხია.
